چگونه نگرانیهایمان را به کودکان بگوییم، بدون اینکه آنها را بترسانیم؟
چگونه نگرانیهایمان را به کودکان بگوییم، بدون اینکه آنها را بترسانیم؟
کودکان بیش از آنچه فکر میکنیم احساسات ما را درک میکنند. حتی وقتی چیزی نمیگوییم، آنها تنش در صدای ما، نگاهها و رفتارمان را میبینند. به همین دلیل پنهان کردن کامل نگرانیها نهتنها مفید نیست، بلکه میتواند باعث شود کودک دچار ترسهای مبهم و بزرگتر شود. اما گفتن همهچیز هم به همان اندازه آسیبزننده است. پس راه درست چیست؟
۱. چرا صحبت نکردن خطرناک است؟
وقتی کودکی حس میکند «چیزی اشتباه است» اما توضیحی نمیگیرد، ذهنش شروع به ساختن سناریوهای ترسناک میکند. کودک ممکن است فکر کند: • «من مقصرم» • «اتفاق وحشتناکی در راه است» • «هیچکس به من حقیقت را نمیگوید»
سکوت، امنیت روانی کودک را از بین میبرد.
۲. چرا گفتنِ بیش از حد هم خطرناک است؟
کودکان سیستم عصبی و قدرت پردازش هیجانی یک بزرگسال را ندارند. اگر ما تمام ترسها، اخبار، و بدترین سناریوها را به آنها منتقل کنیم، آنها احساس ناامنی، بیپناهی و اضطراب شدید میگیرند.
پس اصل مهم این است:
حقیقتِ قابلتحمل، نه تمام حقیقت
۳. قانون طلایی: «نگرانم، اما کنترل دارم»
وقتی با کودک صحبت میکنیم، پیام اصلی باید این باشد: • بله، چیزی هست که نگرانکننده است • اما من بهعنوان بزرگسال دارم از پسش برمیآیم
مثلاً: «وضعیت خیلی خرابه، نمیدونم چی میشه»«یه موضوعی هست که منو نگران کرده، ولی دارم براش راهحل پیدا میکنم»
این جملهی دوم هم صداقت دارد، هم امنیت.
۴. زبان کودکانه، نه زبان اخبار
کودکان نباید در معرض زبان رسانهها، آمار، فاجعهسازی یا تحلیلهای بزرگسالانه قرار بگیرند.
مثلاً بهجای: «اقتصاد داره فرو میپاشه»بگویید: «الان باید برنامهریزی مالی رو تغییر بدیم، ولی ما کنار همیم»
۵. احساس را بگویید، ولی ترس ایجاد نکنید
شما میتوانید بگویید: • ناراحتم • نگرانم • فکرم مشغوله
اما لازم نیست بگویید: • «میترسم آیندهمون نابود بشه» • «همهچیز ممکنه از دست بره»
کودک به احساس شما نیاز دارد، نه به کابوسهای شما.
۶. اگر کودک سؤال پرسید…
به همان اندازهای جواب بدهید که پاسخ میخواهد، نه بیشتر.
اگر پرسید:«مامان، تو چرا ناراحتی؟»بهجای یک داستان بلند، بگویید:« یه موضوع بزرگسالانه است، ولی من مراقبشم و آروم آروم بهتر میشم »
اگر باز پرسید، باز کمی بیشتر بگویید — نه همهچیز.
۶. مهمترین پیام پنهان
کودک از لحن شما این را میگیرد:«دنیا ترسناک است یا قابل مدیریت؟»
اگر شما بترسید، کودک وحشت میکند.اگر شما نگران اما متعادل باشید، کودک یاد میگیرد که:
«نگرانی بخشی از زندگی است، نه پایان امنیت»
